Red het loopbaanpact

Dit stuk is niet gericht tegen iemand, maar deze post is wel een belangrijke oproep aan alle betrokkenen: red het loopbaanpact.

De Standaard en de andere media berichten hoe het er momenteel voor staat:

Minister Crevits wacht een haast onmogelijke opdracht. Ze beseft dat het water diep is: vakbonden, koepels en minister gaan elk een andere richting uit. Al is iedereen het erover eens dat startende leerkrachten en 55-plussers een duwtje in de rug verdienen.

En dan heb ik maar 1 reactie: HELP!

Even concreet waarom?

Het lerarentekort duikt af en toe in de media op, maar is voor veel scholen vandaag al een acute werkelijkheid. Ik sprak vorige week verschillende directies buiten Antwerpen die ook met de handen in de haren zitten. Elke ochtend vrezen ze de mail dat er een leerkracht ziek zou zijn.

En het zal enkel maar erger worden. De cijfers die je hoort over mogelijke tekorten tegen 2020 (binnen 3 jaar) gaan tussen de 14000 en 20000 leerkrachten te weinig. Die cijfers verbergen grote regionale en inhoudelijke verschillen. Een leerkracht wiskunde, Frans of wetenschappen is nu al een witte raaf aan het worden. Als je wil weten wat dit concreet kan betekenen, in Nederland kennen ze die realiteit al goed:

Tegelijkertijd daalt al jaren op rij het aantal studenten in de lerarenopleiding. Samengevat: we hebben meer leerkrachten nodig, het aantal studenten daalt. Een onverhoopte stijging van studenten volgend academiejaar lost zal trouwens het probleem van het lerarentekort niet oplossen, enkel milderen. En oja, dan is er nog het probleem dat veel jonge leerkrachten binnen de vijf jaar stoppen.

De vrees voor een negatieve spiraal is niet denkbeeldig: steeds minder leerkrachten, daardoor steeds meer druk voor de leerkrachten die er wel nog zijn, job die hierdoor nog onaantrekkelijker lijkt te worden,…

Als je nu al depressief bent, lees niet verder, want er is meer…

Bekijk even de volgende slide over het effect van ervaren en onervaren leerkrachten:

Deze grafiek moet je combineren met deze tweede grafiek:

Yep, in Vlaanderen komen onervaren leerkrachten het vaakst voor groepen die het zwakst aan de start komen. Weet ook dat het effect van de leerkracht bij die groep net groter is. Dit aanpakken zou imho een groter positief effect hebben om de huidige ongelijkheid in onderwijs weg te werken dan enige andere onderwijshervorming.

Ik heb geen makkelijke oplossingen, ik vrees dat die er niet zijn. Ik probeer mijn steentje bij te dragen door met mijn collega’s zoveel mogelijk jongeren warm te maken voor onderwijs en hen zo goed mogelijk te vormen. Maar we kunnen het niet alleen.

Daarom deze oproep aan alle betrokkenen: red het loopbaanpact!

Verschillende cijfers, hoeveel dropouts zijn er nu in Vlaanderen?

Gisteren bekendgemaakt, vandaag in de media: het aantal dropouts/vroegtijdige schoolverlaters in Vlaanderen:

In het schooljaar 2014-2015 verliet 11 procent van de leerlingen vroegtijdig de schoolbanken, terwijl het in 2009-2010 nog om 12,9 procent ging.

Dat is al een eerste percentage, maar de VRT voegt er nog een tweede percentage aan toe:

In de toekomst wil minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) de meetmethode trouwens laten aanpassen, want een groep jongeren uit het buitengewoon onderwijs die geen kwalificatie kan halen, wordt nu ten onrechte bestempeld als vroegtijdige schoolverlater. Als deze groep niet zou worden meegeteld, zouden er slechts 9,5 procent vroegtijdige schoolverlaters zijn.

Nu, als je naar Eurostat gaat kijken, dan krijg je voor 2015 nog een ander cijfer, namelijk 10%. Maar, dat is voor België, wetende dat het aantal dropouts in Wallonië een pak hoger ligt dan in Vlaanderen, snap je dat het percentage in Vlaanderen lager zou moeten liggen, in dit rapport spreekt men bijvoorbeeld van 7%. In deze presentatie van de Vlaamse overheid over vroegtijdig schoolverlaten vind je zowel 11% als 7%.

Zeer veel cijfers over een zelfde fenomeen, hoe kan dit? Simpel: verschillende definities, verschillende groepen. Bij Eurostat kijkt men zo naar de groep tussen 18 en 24 die geen diploma lager secundair onderwijs heeft behaald of in training is:

The indicator is defined as the percentage of the population aged 18-24 with at most lower secondary education and who were not in further education or training during the last four weeks preceding the survey.

Dat dit een ander cijfer oplevert dan onderzoek dat kijkt wie stopt met studeren op 18 zonder einddiploma hoeft niet te verbazen, want we hebben in Vlaanderen verschillende mogelijkheden om na vroegtijdig schoolverlaten toch nog de kans te krijgen om nog een getuigschrift of een training te krijgen, zoals via Syntra, VDAB, enz.

Wat wel opvalt is dat alle indicatoren, ongeacht de definitie die men hanteert, al jaren op een rij aan het dalen zijn, wat positief nieuws is. Tegelijkertijd: elke vroegtijdige schoolverlater is er een te veel…

Zeer mooie uitspraak van Zweedse onderwijsminister over belang van onderwijs vandaag meer dan ooit

Gisteren sprak ik 2 keer op ResearchED Haninge in de buurt van Stockholm. IK gaf er de openingskeynote en nog een sessie over ons mytheboek dat nu ook in het Zweeds verkrijgbaar is.

Helemaal op het einde van de zeer geslaagde dag kwam ook de Zweedse minister van onderwijs, Gustav Fridolin aan het woord. De man had zelf besloten naar deze dag te komen en was er ook een ruim deel van de dag… als gewone bezoeker om bij te leren.

Ik vond dit al behoorlijk straf – naast het feit dat man er wel heel erg jong uitziet en ook blijkt te zijn – maar in zijn (spontane!) speech achteraf toonde hij zich ook een genadig spreker. Ik was het niet eens met alles wat de man zei, maar opeens dook een van de belangrijkste redenen op waarom onderwijs vandaag belangrijker is dan ooit:

Juist.

Vandaag een interview met Sugata Mitra in de Morgen, lees ook dit

Vandaag staat er een interview met Sugata Mitra in De Morgen. Er komen wel enkele wetenschappers aan bod met bedenkingen, maar 1 ding ontbreekt (niet omdat de wetenschappers het wellicht niet gezegd hebben): de serieuze bedenkingen bij de wetenschap van de man die naast 1 miljoen dollar van TED ook een eigen lemma kreeg in ons mytheboek

Daarom dit overzicht:

Misschien is 1 september 2019 toch een beter idee?

De kogel is door de kerk, de onderwijshervorming is een feit en de datum van ingaan werd op de persconferentie nog bevestigd door minister Crevits: 1 september 2018. Politiek is dit heel goed te begrijpen, los van verkiezingsdata toont het daadkracht, enz.

Maar toch zijn er ook twee argumenten om het een jaar trager te doen die ik wil meegeven als food for thought, niet meer, niet minder:

  • Een van de meest opvallende uitspraken tijdens de persconferentie was dat de eindtermen slechts een update zouden krijgen. Dit lijkt me nogal haaks te staan op de hele bevraging en campagne. In de tweede helft van het vorige jaar heeft het parlement de discussie over de uitgangspunten van de nieuwe eindtermen naar zich toe getrokken en dit kost natuurlijk tijd. Ik hoorde links en rechts nu wel dat het kabinet de eindtermen weer meer naar zich toegetrokken heeft, wellicht om sneller te kunnen gaan. Misschien is de uitspraak over ‘update’ wel in die zin te begrijpen. Persoonlijk zou ik het nog meer jammer vinden dat de eindtermen niet ingrijpend aangepast worden dan de teleurstelling die je nu bij veel mensen ziet rond de onderwijshervorming. Zoals ik al vaker schreef: ik denk dat deze meer impact hebben dan structuurveranderingen. De minister gaf trouwens ook aan dat de eindtermen pas klaar moeten zijn voor het eerste jaar, ik vermoed dat ze eerste graad bedoelde. Maar met het belang van leerlijnen indachtig, hoop ik dat de grote lijnen voor de zes jaar er ook van in het begin zullen zijn. En dan heb ik nog niets gezegd over de eindtermen in het basisonderwijs?
  • Scholen zullen moeten kiezen in hoever ze gaan in de onderwijshervorming (ik schrijf bewust scholen, maar het kunnen ook andere krachten zijn.) Het is natuurlijk altijd zo dat door de enorme vrijheid die scholen krijgen dat ze zelf kunnen kiezen om later te beginnen met andere benaderingen dan vandaag. Maar: als je weinig tijd hebt om alles voor te bereiden als school (terug, koepels kunnen vaak verder zitten), dan zal je misschien eerder geneigd zijn om zo weinig mogelijk te veranderen, zeker nu de incentives voor verandering zeer beperkt lijken. Een tip dus voor de voorstanders van vergaande hervormingen, pleit voor tijd.

Er zijn natuurlijk ook redenen te bedenken, naast politieke, om wel snel te gaan. Het betekent bijvoorbeeld hopelijk een jaar eerder betere ondersteuning voor de B-stroom. Ik hoop zo ook dat de drieslag verdiepen, verkennen, versterken effectief een verbetering van het eerste jaar van de eerste graad zal betekenen, maar terug: de ontwikkeling van de tools om leerkrachten in basis- en secundair onderwijs om kinderen hier goed in bij te staan vergt de nodige tijd.

De onderwijshervorming: het is voorbij en toch ook niet

De onderwijshervorming van het secundair onderwijs is er, met als voorgestelde naam ‘het witte vrijdag-akkoord’. De komende dagen en weken zal er veel over gepraat worden in het parlement, in de media,… Maar laten we even verder kijken.

Enerzijds betekent dit akkoord dat het voorbij is: het plan Monard uit 2009 is niet meer. Nu, dat plan was al heel erg verwaterd in het compromis dat het masterplan was en in de bevestiging eerder door deze regering. De brede eerste graad is er niet meer bij, zeker niet nu er een duidelijke basisoptie moet gekozen worden in het tweede jaar van die zelfde eerste graad. Dit is slecht nieuws voor de volgende ministers van onderwijs die dit idee wel genegen zijn, want een nieuwe hervorming terwijl de vorige nog aan het uitrollen is, ligt zelden goed. Idem met de afschaffing van ASO, TSO, BSO en KSO.

Anderzijds betekent dit akkoord dat het nog niet voorbij is. De scholen krijgen in dit akkoord heel veel vrijheid, wat ook al in het Masterplan zat. Maar de vraag is wie die vrijheid zal nemen. Zullen scholen dit zelf doen, of zullen de koepels en netten hun scholen oproepen toch veel verder gaan en dichter aansluiten bij wat in het oorspronkelijke plan zat? Ik hoorde zonet op Radio 1 Caroline Gennez al een oproep doen die hiermee ongeveer overeenkwam, en je kan ook zoiets lezen in de eerste reactie van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Wellicht heeft het gemeenschapsonderwijs als net het hier makkelijker dan de Guimardstraat, maar dit alles is iets wat de toekomst zal moeten uitwijzen. En dan is er nog het provinciaal onderwijs dat traditioneel sterk staat met technische en het onderwijs van steden en gemeenten. Door de vrijheid die het akkoord laat, zijn de methodescholen wellicht niet ontevreden.

Het is ook te zien hoe in deze regering en de partijen aan de macht in de komende regeringen staan tegenover deze overkoepelende organisaties. Het is een publiek geheim dat dit van partij tot partij nogal kan verschillen.

Ja, er is dus een akkoord, maar het verhaal is nog lang niet ten einde.

Belangrijk onderwijsnieuws vandaag in de krant: lerarentekort en timing hervorming

Twee belangrijke onderwijsberichten vandaag in de krant.

Ten eerste zijn er leerkrachten op overschot én er zijn leraren tekort. En zelfs een pak tekort. Een cruciaal woord om dit te begrijpen is het woord mismatch: leraren Frans, Wiskunde,… zijn zeldzamer aan het worden dan een witte olifant, maar van andere vakken zijn er veel leraren. Maar in het artikel staat slechts 1 zinnetje dat een andere belangrijke reden aanhaalt: de regionale verschillen zijn enorm. Het is de vraag die ik vaak herhaal als ik leerkrachten hoor die geen werk vinden: wil je verhuizen… Alle begrip voor wie dit laatste moeilijk is, ik sprak de laatste jaren verschillende jonge leerkrachten die in Brussel les geven, maar voor wie het pendelen in combinatie met zeer onregelmatige uren (zie ook avondvergaderingen) niet evident zou zijn als er een gezin kwam. Maar het maakt er de uitdaging niet kleiner op voor vooral de grote steden.

Maar het grote onderwijsnieuws zijn wellicht de donkere wolken over de planning van de hervormingen. Eerder De Tijd en vandaag De Morgen geven aan dat het eerst en vooral een cruciale week is voor minister Hilde Crevits. Er is nog steeds geen akkoord over de matrix en de verdere hervormingen van het secundair onderwijs. De koepels en netten gaven al in december aan dat de tijd dringt. Minister Crevits schuift – nog steeds – 1 september 2018 naar voor, maar dat is in onderwijstermen bekeken overmorgen. Persoonlijk denk ik dat de grootste uitdaging niet zozeer het politieke akkoord is, maar wel de broodnodige koppeling van 2 dossiers. Je hebt enerzijds de hervorming zelf, maar je hebt ook de vernieuwing van de eindtermen. Het is onmogelijk of toch zeker niet opportuun om deze twee dossiers los te koppelen. Stel je voor dat je de nieuwe eindtermen pas invoert 2-3 jaar na de hervorming van de structuren, 2 vernieuwingen op korte termijn, maar vooral: welke inhouden en doelen koppel je aan nieuwe vakken, richtingen, enz. Temeer omdat men ook op basis van het masterplan wil focussen op bijvoorbeeld basisgeletterdheid – iets waarover ik trouwens een consensus zie over de partijgrenzen heen – maar dat laatste is per definitie een currriculumdiscussie.

Dat het Vlaamse parlement het eindtermendebat naar zich heeft toegetrokken is op zich een positieve zaak: het belangt de hele samenleving aan, maar dit komt ook met een prijs. De molens van de wetgevende macht (in dit geval decreten) malen soms zeer traag, zeker bij belangrijke dossiers. Zelfs als men vandaag, deze week, deze maand, een beslissing zou krijgen over de uitgangspunten van de eindtermen, dan nog moeten de eindtermen zelf nog opgesteld worden én ik kan me niet inbeelden dat dan de VLOR en het parlement niet nog eens hun zegje zullen willen doen over de concrete basisdoelen, eindtermen én uitbreidingsdoelen eens die er zijn. Wellicht is er al links en rechts voorbereidend werk gebeurd, maar dan nog kan en zal dit belangrijke – en lees lange – discussies opwerpen. En daarna moet de vertaalslag gebeuren naar het concrete onderwijs, leerplannen eventueel, handboeken, methodes,… En oja, de eindtermendiscussie ging over het hele leerplichtonderwijs, ook het primair onderwijs. Dat laatste ziet wel al concrete veranderingen, zoals de mogelijke vervroeging van vreemde talen. Het is een belangrijke vraag trouwens voor bijvoorbeeld de taalvakken in het secundair onderwijs, hoe deze hier zullen bij aansluiten en hoe men in de klas met de diversiteit aan taalniveaus zal omgaan.

Gisteren kreeg ik een mail met de vraag of ik niet meer op tafel wil kloppen over de werkdruk van leerkrachten. Ook dat is gelinkt aan een dossier dat vandaag nog steeds op tafel ligt, namelijk het loopbanenpact. Als je het over werkdruk hebt, beginnen scholen ook al snel over het M-decreet dat een evaluatie moet en zal krijgen. Er is verder nog de administratie schaalvergroting waar vooral Lieven Boeven zijn lot aan lijkt verbonden te hebben en die ook gelinkt wordt aan de lerarenloopbaan, aan het M-decreet, enz. Bij de hervorming van het secundair hoort verder ook een aangepaste lerarenopleiding. Die laatste kent wel al belangrijke verschuivingen, maar zal wellicht ook meer of minder ingrijpend moeten veranderen als het leerplichtonderwijs verandert. En zo zijn we weer bij af. Het zijn enorm veel grote dossiers, veel ‘als’-en. En ondertussen… ondertussen komen de volgende verkiezingen steeds dichterbij.

Onderwijs kan de wereld redden, ja, maar…

Deze ochtend deelde ik een mooi stuk dat vandaag verscheen in NRC:

En zeker na de voorbije week onderschrijf ik dit meer dan ooit, maar al snel nadat ik deze tweet verstuurde, begon het te knagen. Eerst en vooral heeft wetenschap – zoals de auteurs ook aangeven – nog zelf veel werk voor de boeg (zie oa het overzicht over replicatie dat ik gisteren meegaf).

Maar er is meer. Het is fout te denken dat hoger en beter opgeleid zijn automatisch betekent dat mensen minder vatbaar zijn voor onzin of fake news. Het is even fout te denken dat populistische boodschappen enkel door laagopgeleiden gedeeld worden.

Maar ook buiten de politieke discussies is het niet zo eenvoudig. De vaccinatie-tegenstanders zijn vaak hoger opgeleidde volgers van Green Happiness volgens mij vaak ook. Aanhangers van unschooling zijn vaak mensen die ver in het leven gekomen zijn door… scholing.

Het is eenvoudig: ook hoogopgeleide mensen zijn perfect in staat zaken te negeren die hen niet bevallen.

Wat niet eenvoudig is: dit oplossen…

Ik ging ook naar school, maar het was geen Guantanamo Bay

De voorbije dagen kreeg ik via verschillende kanalen het Bloovi-interview met Peter Hinssen toegestuurd. De zelfverklaarde “Thought Leader on Game Changing Transformation” beschrijft daarin zijn visie op onderwijs. Het verhaal is niet nieuw voor me, Peter en ik spraken elkaar al een paar keer. Maar straffe woorden doen het goed, dus nu is er een nieuwe metafoor: het hedendaagse onderwijs is het Guantanamo Bay voor tieners.

Lees verder