Hoe mijn studenten me deze week verbaasden, levert me enkel vragen op.

Sorry voor de clickbait-achtige titel, maar ik loop al sinds midden deze week op deze blogpost te knoeien.

De achtergrond.

Donderdag gaf ik mijn laatste lessen aan in totaal 120 studenten die binnenkort afzwaaien als leerkracht. Die sessies zijn altijd zeer fijn om te doen. De studenten hebben net hun bachelorproef ingediend, de grote stage is achter de rug, er zijn geen examens meer. De meeste zijn al aan het solliciteren of aan het denken wat ze volgend jaar gaan studeren.

Mijn twee sessies bestonden uit 2 delen. Eerst beschrijf ik verschillende belangrijke tendensen in onderwijs en probeer ik samen met de studenten de komende jaren in te schatten. Het tweede deel is een soort van AMA, ask me anything over onderwijs. Omdat ik verre van alwetend ben, moeten de studenten hun vragen op voorhand insturen. Daar ging het deze week mis.

Mis?

Voor alle duidelijkheid: de studenten namen het insturen van vragen zeer serieus. Sommige van de thema’s lagen erg voor de hand. Dat de studenten zich zorgen maken over het M-decreet of nog steeds de hervorming van het secundair onderwijs onduidelijk vinden, toont dat ze al goed geïntegreerd zijn in het werkveld waar zowat dezelfde thema’s spelen. Maar er was een derde categorie van vragen die ik niet had verwacht. 1 op 5 studenten vroeg me een variant op de vraag of ze binnenkort nog nodig zullen zijn.

In tijden van duidelijke lerarentekorten – die wel inhoudelijk en regionaal kunnen verschillen – leek deze vraag compleet van de pot gerukt, maar deze schrik heeft met één welbepaald ding te maken: ze vrezen dat onderwijs misschien verdwijnt of toch volledig digitaal zal gaan en ze zo overbodig zullen worden.

Is dat zo?

Bij het bekende Oxford-rapport over jobs die mogelijk zullen verdwijnen, staan de jobs in het onderwijs bij de groep die het minst kans loopt op verdwijnen. Ook de voorbije weken maakte duidelijk dat initiatieven zoals Carpe Diem of de Steve Jobsscholen geen succes bleken. Zeker Carpe Diem maakte – weer – duidelijk hoe belangrijk leerkrachten zijn. Meer nog: de voorbije jaren merkte ik een verschuiving bij grote spelers als Pearson, IBM en recent nog Microsoft dat de idee om technologie de leerkracht te laten vervangen ingeruild werd voor een visie waarbij men zich richt op de vraag hoe technologie de leerkracht optimaal kan ondersteunen. Vrij vertaald: ik heb mijn studenten op dit vlak bewust kunnen geruststellen. Maar…

Ik zit nu met vragen.

Leeft dit idee sterk bij jongeren vandaag? We zien de inschrijvingscijfers in de lerarenopleidingen jaar op jaar dalen. Hiervoor zijn er verschillende verklaringen die wellicht allemaal deels een invloed hebben. Maar deze verklaring hoorde ik zelf nog nooit eerder. Denken jongeren vandaag dat de job van leerkracht onder druk staat? Dat we binnenkort geen leraren meer nodig hebben? Als ik dit zou denken, zou ik ook wel twee keer nadenken of ik in het onderwijs ga. Maar ook: waar komen deze ideeën vandaan.

Uit de twee gesprekken die ik met studenten had, kon ik niet achterhalen waar dit sentiment vandaan komt. Als ik naar de verschillende varianten van de vraag kijk, zie ik vooral de link met het digitale en werd slechts heel af en toe een onderwijsgoeroe vernoemt.

Nu mijn vraag aan jullie, leerkrachten en collega-lerarenopleiders: herkennen jullie dit? Of was het gewoon toeval dat dit bij deze groep studenten zo hard leefde.

3 gedachten over “Hoe mijn studenten me deze week verbaasden, levert me enkel vragen op.

  1. De informatie- en communicatietechnologie, waarmee leerprocessen doelmatiger en doeltreffender kunnen worden ondersteund, is nog steeds betrekkelijk primitief als de toepassingen worden beoordeeld op de mate waarin leerlingen hun leerprestaties en metacognitie ermee verbeteren. Wat de leerkrachten betreft is het nog té vaak een race tegen de klok en tegen de machines, waardoor hun werkdruk eerder toeneemt dan vermindert.
    Het valt niet te ontkennen dat de job onder druk staat en de route er naar toe slecht is onderhouden, steeds moeilijker begaanbaar en onaantrekkelijker is geworden voor ambitieuze jongeren. Leerkrachten zullen niet verdwijnen, omdat ook hier de wal het schip zal keren. http://binnenland.eenvandaag.nl/tv-items/74277/onderzoek_imago_en_salaris_basisschooldocent_daalt
    Zowel het beroep, de route er naar toe als de jongeren die deze routes gaan volgen zullen wel radicaal veranderen. Het zal wel moeten ook.

  2. Het is hoopgevend dat jongeren op de drempel van hun overstap naar de arbeidsmarkt ernstige vragen stellen bij de zin en de taakinvulling van hun job.
    Uit de vele gesprekken die ik met studenten in de lerarenopleiding heb, voel ik niet dat zij dreigen verstikt te geraken door de digitaliseringsgolf binnen onderwijs. Zij hebben niet het gevoel dat zij op termijn overbodig zullen worden, wél of rol naast hun pedagogische betekenis, nog wel voldoende inhoudelijk instructief sturend en begeleidend mag zijn. De idee dat zij gereduceerd zouden kunnen worden tot uitvoerder of coach met alleen de focus op de aansturing van didactische werkvormen, houdt hen wel met de nodige scepsis bezig.
    Ik geloof niet dat de deze gedachte jongeren ervan weerhoudt om in de lerarenopleidingen te stappen. En ook niet dat de daling van de inschrijvingen eraan gelinkt mag worden.
    Misschien lagen de inschrijvingen al enkele jaren te hoog? Ik leid dat af uit het aantal mislukkingen na het eerste jaar. De idealisering van het beroep en de onderschatting van de moeilijkheidsgraad van de opleiding zorgen er wellicht voor dat zij nu vooraf hun slaagkansen vanuit hun vooropleiding in het secundair onderwijs realistischer inschatten, en dus beter niet starten. Interessanter om weten is dan wel of de slaagpercentages met een lagere instroom al dan niet gestegen zijn.
    Toch mogen we niet ontkennen dat de digitalisering gestadig terecht een grotere invloed zal hebben op het didactisch proces, maar dat de leraar nog steeds de regie en de hele procesbegeleiding ervan in handen zal moeten nemen en houden.
    Die motiverende uitdaging zou hen in de lerarenopleiding bij herhaling duidelijk gemaakt mogen worden. Wat ook gebeurt, mag ik hopen.

  3. Ik denk dat leerkrachten altijd nodig zullen zijn, onderwijs kan onmogelijk alleen digitaal. Maar ik denk wel dat er zoveel mensen zullen afhaken. Afgelopen september ben ik afgestudeerd, dus dit jaar was mijn eerste jaar als echte docent en wat is het een ongelofelijke zware baan. Dat wist ik natuurlijk al en dat vind ik ook niet zo erg, maar wat ik wel vreselijk vind? De ondankbare houding van zoveel mensen. Mensen om mij heen, leerlingen en ouders, vooral ouders kunnen er wat van. Mensen onderschatten mijn baan en zeggen dan ook gewoon ‘pff iedereen kan wel ff lesgeven, met al die vakanties’. Dat maakt de baan zoveel moeilijker, dat ik zo vaak heb gedacht aan omscholing, hoe leuk ik het onderwijs ook vind. Verdwijnen dat denk ik niet, maar ik denk simpelweg dat er nog maar zo weinig mensen zullen zijn die dit beroep willen doen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s