Brain Gym in Karrewiet (en in de klas)

Het voorbije weekend tweette ik het volgende:

Wist ik veel wat zou komen later deze week, namelijk dit: Karrewiet over Braingym in een school in Opglabbeek.

Leuke beelden, leuke uitleg, spijtig genoeg complete onzin. Geen slecht woord over de leerkrachten en leerlingen die het wellicht met de beste bedoelingen doen, maar als er al een effect is, dan heeft het meer met dit te maken, dan met het brein:

Voor alle duidelijkheid – voor wie het verhaal niet kent – dit is het verhaal waarbij een van de smurfen een speciaal zalfje krijgt om toch te kunnen meesmurfen aan de Olympische Smurfen en het zeer goed doet. Later blijkt het zalfje van Grote Smurf gewoon jam. Spijtig genoeg is Brain Gym fouter dan de echt als placebo bedoelde aardbeienjam.

Nu, je hoeft natuurlijk mij niet te geloven – ook al is Braingym een van de mythes in ons mytheboek – maar check gewoon de volgende video en het bijhorende onderzoek. Het is onzin in het kwadraat.

 

Of check deze publicatie van de VLOR, of deze blogpost die een van de auteurs over specifiek Brain Gym schreef.

19 gedachten over “Brain Gym in Karrewiet (en in de klas)

    • Oh, ik zet de link tussen bewegen en leerprestaties helemaal niet weg als onzin, integendeel, ik pleit voor meer bewegen wegens veel evidentie dat het werkt.
      Maar Brain Gym is wel degelijk onzin. Groot verschil.
      Het grote probleem is dat er 2 elementen zijn die wel evidentie hebben van meerwaarde:
      – pauzes
      – bewegen
      Maar de breinuitleg klopt niet (literatuur toont hoe drie uitgangspunten fout zijn) en de specifieke bewegingen hebben geen basis noch meerwaarde.

      • Hoi Pedro,
        je stelling dat Braingym onzin is, raakt me. Ik werk al jaren met Braingym (en kinesiologie) en behaal erg mooie resultaten. Los van het feit of hun breinuitleg klopt of niet (het is maar hoe je het bekijkt en wat je voor “waarheid” aanziet – elk zijn mening daarover) zie ik wel duidelijk verschillen tussen ‘voor’ en ‘na’. Ik heb zelf al meerdere keren het genoegen gehad om het effect van Braingym aan den lijve te mogen ondervinden, hoe mijn lichaam en mijn hoofd plots beter functioneren. De theorie erachter kan me worst wezen, wat telt is het resultaat. Toch? Daarom nodig ik je van harte uit om kennis te komen maken met Braingym. Wil ik je overtuigen? Misschien. 🙂 Wil ik je laten ervaren wat Braingym doet? Heel gaag. :-)) Gewoon omdat ik je graag wil laten voelen hoe heerlijk het is om spanningen, stress en leerblokkades uit de weg te ruimen met deze hele simpele technieken. De wetenschapper in mij (Lic. Kinesitherapie/Bobath/psychomotorische therapeut) wou het eerst ook niet geloven, dit kon toch niet waar zijn? Zo simpel en zo effectief ???? Ik heb wat jaren nodig gehad om dit te accepteren en te geloven. En nu zie ik elke week de “bewijzen” dat bij 8 van de 10 cliënten/kinderen de Brangym (kinesiologie) z’n werk doet. Daarom: ik zou het heel erg fijn vinden als je de tijd zou vinden om eens langs te komen hier. Ik maak graag tijd voor jou.
        Ik wacht vol spanning af. 🙂

      • Beste Erika,
        mijn persoonlijke ervaring doet er weinig toe omdat de meervoud van anekdotes zelden data is.
        En sorry, de wetenschapper in mij ziet a) foute basis b) onafhankelijk onderzoek die toont dat het niet werkt.
        Dus als je als wetenschapper bewijzen voor me hebt en gepubliceerd krijgt in een degelijk tijdschrift dat niet tot Brain Gym behoort, be my guest.
        Oja, het verbaast me een beetje dat je als wetenschapper wetenschap als ieder zijn mening bestempelt.
        bye,
        Pedro

  1. Ik ga hier niet ‘duwen om mijn gelijk te krijgen’… maar er moet me toch iets van de hand…

    Niet open staan om zelfs maar de ervaring te voelen… hoe kan je dan iets bewijzen dat het niet klopt en onzin is?
    Ohja… het verbaast me dat je als wetenschapper niet verder op onderzoek wil gaan!

    Ik ben een collega van Erika en ik nodig je ook uit om te komen luisteren, voelen en gewaarworden wat Brain Gym is.

      • Dag Pedro,
        Ik ging niet reageren en toch… ik kan het niet laten, want Brain Gym ligt me zeer nauw aan het hart.

        Als ik het goed begrijp is voor jou iets pas ‘waar’ als het “wetenschappelijk” is onderzocht en “in een tijdschrift gepubliceerd is”. En anders is het ‘onzin’…
        Ik zou denken dat jij ‘als wetenschapper’ open zou staan voor nieuwe dingen. Dat is toch de eigenschap van wetenschap: ik sta open voor nieuwe visie’s en ben benieuwd naar onderzoek daarnaar.

        Als er nooit iemand nieuwe dingen had onderzocht en steeds zei: ‘het is niet waar zolang het niet gepubliceerd is’, geloofden we nog allemaal dat de wereld plat was, zoals Eveline hierboven zo mooi zei.

        Het feit dat er nog weinig ‘wetenschappelijk’ onderzoek gebeurd is naar Brain Gym is onder andere doordat ‘wetenschappelijk onderzoek’ zoals jij het bedoelt, heel veel geld kost. En aan beweging valt nu eenmaal weinig geld te verdienen dus de pharma-industrie (die ook vaak de zogenaamde wetenschappelijk studies bekostigt, en daar kan je je ook al veel vragen bij stellen) is niet echt geïnteresseerd in een methode waar niemand geld aan kan verdienen…

        Jij baseert je op 1 filmpje om een volledige methode af te kraken die je zelf nog nooit eens uittestte? Dat is niet erg wetenschappelijk…

        De breinuitleg is een eenvoudige uitleg. Het model van het brein dat gebruikt wordt in Brain Gym is het model van Paul McLean, een wetenschapper die onderzoek deed aan de Yale Medical School. Het is een eenvoudig model. Geen enkele Brain Gym beoefenaar zal je vertellen dat hij neuroloog is. We gebruiken een eenvoudig model van het brein om te begrijpen hoe iemand leert. Dat is niet fout, dat is gewoon eenvoudig.
        En we baseren ons vooral op de drie lichaamsdimensies en gaan kijken welke bewegingen de samenwerking tussen deze dimensies verbetert zodat iemand makkelijker kan leren.

        Wat bedoel je trouwens met ‘evidence-based’? Vraag je je af of er ooit in een medische setting een hersenonderzoek is gedaan bij iemand die Brain Gym aan het doen was? Of is evidence based ook dat je je baseert op feiten zoals Jeffrey Pfeffer en Robert Sutton van de Universiteit van Stanford definiëren: “Engageer je ertoe om beslissingen op basis van feiten te nemen – wat zoveel betekent als jezelf ertoe verbinden om de beste bewijzen te gebruiken bij het nemen van acties.” Elke dag ervaren mensen over de hele wereld dat hun concentratie beter is, dat ze beter hun aandacht kunnen richten, dat hun coördinatie verbetert, dat hun zicht verbetert, dat hun zelfvertrouwen groeit, dat hun vaardigheden om te leren verbeteren dankzij Brain Gym. Dat zijn de feiten waarop ik me baseer.

        Informeer je ECHT, en baseer je niet op een slecht interview van een zeer fijne mens, die ik al persoonlijk mocht ontmoeten. Ga eens een kijkje nemen op de officiële site van Brain Gym International waar tal van studies op staan http://www.braingym.org. Dan lees je ook dat Brain Gym ondertussen gebruikt wordt in meer dan 80 landen. En ik weet 1 ding wel zeker, iets dat niet werkt, kan geen 40 jaar stand houden en daar had ik dus ook al niet 13 jaar mijn brood mee kunnen verdienen.
        Iets dat niet werkt bloeit heel snel uit.

        Heb je nog geen wetenschappelijke artikels gelezen over het verband tussen bewegen en leren, tussen de primaire reflexen en leren? Brain Gym werkt op de integratie van de primaire reflexen. Ik weet niet of je kinderen hebt, maar als je een kind observeert dan is het overduidelijk dat een kind al bewegend leert.
        En Brain Gym is gewoon één van de fantastische methoden die de fysieke vaardigheden die kinderen nodig hebben om te leren, ondersteunt.

        Als je op een dag ‘met een open blik’, een echte wetenschappelijke, nieuwsgierige houding, naar Brain Gym wenst te kijken, dan mag je me gerust contacteren en wil ik je graag verder informeren.
        Anders waardeer ik het dat je geen meningen rond strooit over iets waar je niets of weinig van af weet. Zolang je geen opleiding Brain Gym volgde, weet je eigenlijk niet echt waar het over gaat…

        Met vriendelijke groet, Vinciane Schoenmaeckers, kinesioloog en Brain Gym beoefenaar

      • Sorry, maar ik ben verbaasd als je zegt dat er weinig wetenschappelijk onderzoek naar gebeurd is.
        Er is behoorlijk wat onafhankelijk onderzoek gedaan:
        Stephenson, J. (2009). Best practice? Advice provided to teachers about the use of Brain Gym (R) in Australian schools. Aust. J. Educ. 53, 109–124.
        Lindell, A. K., and Kidd, E. (2011). Why right-brain teaching is half-witted: a critique of the misapplication of neuroscience to education. Mind Brain Educ. 5, 121–127.
        Hyatt, K. J. Brain Gym: building stronger brains or wishful thinking? Remedial Spec. Educ. 28, 117–124 (2007).

        Conclusie: niet bewezen, foute uitgangspunten, geld- en tijdverlies…

        Dit zijn onderzoeken gedaan door mensen die niet bij Brain Gym betrokken zijn. Het is mooi dat jullie er in geloven, maar sorry, veel van de argumenten die je hier aanhaalt, zijn naast de kwestie. Homeopathie, leerstijlen,… zijn evenzeer al jaren in omloop en is er nu een wetenschappelijke consensus dat ze niet werken (naast mogelijke placebo-effecten).
        En oja, heb veel van en over Brain Gym effectief doorgenomen (leuke uitspraken over water in bewerkt voedsel trouwens), denk niet dat ik dergelijke uitspraken lichtzinnig doe.
        Dus ofwel toon je me onafhankelijk onderzoek die het bestaande onafhankelijke onderzoek weerlegt, ofwel stopt hier de discussie.
        Voor alle duidelijkheid: ik heb geen twijfel aan goede bedoelingen, maar als ik een laatste bron mag toevoegen. In Nature, geen klein wetenschappelijk tijdschrift, me dunkt, haalde Brain Gym de top van de neuromythes.

      • Confucius zei ooit: Tell me, i will forget.
        Show me, i will remember.
        Involve me, i will understand.

        (Vertel het me en ik zal het vergeten.
        Laat het me zien en ik zal het onthouden.
        Laat het me ervaren en ik zal het me eigen maken.)
        Mijn uitnodiging blijft: steeds welkom.

  2. De brain gym lobbyisten maken allemaal dezelfde klassieke redeneerfouten. Het ontbreekt verder aan ook maar enige inhoudelijke reactie. Het is wel jammer als Pedro beschuldigd wordt van ‘meningen’, want daarmee doe je hem nogal tekort – de genoemde bronnen voldoen als argumenten. Dit heeft niets met ‘er voor openstaan’ te maken. Niemand staat voor meer open dan een wetenschapper. Als er een groep is die niet ergens voor openstaat dan is het eerder de verwijtende partij.

  3. Beste lezers van (de reacties op) deze blog,

    Geanimeerd lees ik het heen en weer beargumenteren voor het wel of niet zinvol zijn van Braingym. Opvallend, er lijken 2 kampen te bestaan: de believers die zelf brain gym toepassen en de non-believers die zelf brain gym niet toepassen en na opzoekingswerk constateerden dat de assumpties waarop Brain gym zich baseert wetenschappelijk niet gevalideerd zijn.

    Ik zal maar meteen bekennen dat ik tot het kamp van de non-believers behoor. ik publiceer er ook over. Een artikel dat hierover handelt:
    https://www.researchgate.net/publication/283320540_Leg_je_rechterhersenhelft_over_je_linkerhersenhelft_en_beweeg_en_beweeg_en_beweeg_Over_neuromythes_in_de_lichamelijke_opvoeding .
    een blogbericht: https://kleutergewijs.com/2016/10/12/pump-up-the-brain/

    Ik begrijp de argumenten van de believers wel. Jullie hebben het gevoel dat het werkt en dus vinden jullie kritiek onterecht. Het is ook een netelige kwestie, want als jullie het gevoel hebben dat het werkt, tja, dan werkt het voor jullie toch? Dan zien jullie ook de vooruitgang en is het dus overtuigend genoeg…

    De vraag die je natuurlijk (als wetenschapper) mag/moet stellen is WAAROM werkt het. Pedro gaf al aan dat bewegen en bewegingstussendoortjes op zich waardevol zijn en geen wetenschapper zal dat ontkennen (er is voldoende evidence voor) én dat ook tussendoortjes, pauzes, ontspanning belangrijk is. MAAR, er is en blijft een belangrijke maar… zorg ervoor dat kinderen niet gaan denken dat ze de hersenhelften moeten verbinden met elkaar, want dat ben je eigenlijk bezig een misverstand te verspreiden. En dat zullen jullie (los van het feit of het werkt of niet werkt) toch niet ontkennen, dat de meest recente cognitief neurowetenschappelijke inzichten deze stelling falsifieren.

    In elk geval, ik vatte het zo samen:

    In de meest voorzichtige benadering kan je zeggen dat bepaalde Brain Gym® bewegingen op zich nuttig kunnen zijn op school, maar het blijft zaak goed te beseffen wat dit programma wel of niet teweeg brengt (en zeker niet te denken dat kleuters hierdoor een betere hersenfunctie ontwikkelen…). Het nut van deze bewegingstussendoortjes ligt waarschijnlijk eerder bij ontspanning en gezondheid dan bij beter cognitieve ontwikkeling door de bewegingen op zich. Zo is het goed mogelijk dat bewegingstussendoortjes de eentonigheid van lessen doorbreken en dat dit dan het leren ten goede komt, maar dat hoeft nog niet te betekenen dat kinderen daarom specifieke en soms ongewone Brain Gym® oefeningen moeten doen. Het programma helpt in dezelfde zin misschien om stress te vermijden in de lijn van ademhalingsoefeningen en yoga, maar je wordt er op zich niet slimmer van en kinderen laten geloven dat ze er slimmer van worden is helemaal uit den boze. Bewegingstussendoortjes worden best gepromoot en men moet blijven inzetten op meer bewegen in en buiten de klas, want er is wel degelijk een link tussen bewegen en leren. Recent neurowetenschappelijk onderzoek toont immers aan dat zeker langdurige en herhaalde fysieke inspanning kan leiden tot een verbeterde hersenfunctie (zie Collard et al. 2014 voor een Nederlandstalig overzicht), maar de resultaten zijn nooit zo spectaculair als beweerd wordt in commerciële bewegingsprogramma’s en eigenlijk is nog weinig geweten over wat de ideale duur, intensiteit en frequentie is van bewegingsoefeningen om een optimaal effect te hebben op onze hersenwerking.

    Jullie kunnen deze info toch niet ontkrachten. Zowel Pedro als ik staan met ons handen en voeten in het onderwijsonderzoek. We zien veel passeren. Ons afdoen als ivoren torens lijkt me niet zinvol. Begrijp dat het ons taak is deze info te geven. Begrijp dat we dit moeten doen, dat we graag misverstanden de wereld willen uithelpen (al dan niet meer of minder genuanceerd). Net zoals ik jullie (ergens) kan begrijpen dat jullie achter het ‘product’ Braingym staan als het (eventueel) jullie broodheer is (of jullie er voordelen mee halen). Maar oprecht zou ik me er niet mee willen inlaten indien ik wist wat hierboven staat… De vraag is natuurlijk, wat als jullie nu eens ‘andere’ bewegingstussendoortjes aanbieden, op advies van wetenschappelijke instellilngen? Zullen jullie bevindingen dan minder spectaculair zijn? Ik beken wel dat er misschien te weinig wetenschappelijk instellingen deze ‘wel evidence-based’ toepassingen produceren.

    Ik vind het vreemd dat er geen/te weinig geld is om Brain gym onafhankelijk te onderzoeken. Een organisatie met zo een succes en in zovele landen werkzaam, moet zich dit kunnen permitteren. Als de organisatie er erg in gelooft, moet ze dat gewoon doen. Betalen voor een onafhankelijk onderzoek geleid door onafhankelijke onderzoekers. Het kan, met Mindfulness (dat ook een zweem van ‘klopt dit wel’ over zich had), is het bijvoorbeeld effectief onafhankelijk getest en ok bevonden (denk ik, heb ik nog niet helemaal utigezocht). Maar ja… het is natuurlijk ook een commercieel oninteressant risico… In elk geval, indien iemand toch graag een onafhankelijk onderzoek wenst te financieren dat de peer-review kan doorstaan (peer-review wil zeggen dat mede-wetenschappers dit ook als aanvaardbaar resultaat beschouwen volgens een correcte methode en dus ok voor publicatie), mag die persoon me altijd contacteren (pieter.tijtgat@odisee.be). Lijkt me interessant om te kijken of we dit mogelijk kunnen maken.

    In elk geval, mijn slotpleidooi. Een programma dat beweert ideaal te zijn voor ieder die enigszins te maken heeft met moeilijkheden zoals concentratie, lezen, schrijven, memoriseren, coördinatie, organisatie, zich aanpassen aan veranderde situaties, examens afleggen, enz… daar moeten we van in het begin al een beetje wantrouwig voor zijn. Toverdrankjes bestaan helaas enkel in stripverhalen. Wetenschap is ook langzame stapjes in de (hopelijk) goede richting zetten. Spectaculaire resultaten zijn veelal niet evidence-based (onderzoeksgebaseerd), wetenschap is genuanceerd, traag, minder aardverschuivend… Ik hoop dat ieder van jullie met die wetenschap kan leven… Veel succes in kritische reflectie…

    Vriendelijke groeten
    Dr. Pieter Tijtgat
    Onderzoekscoördinator onderzoeksgroep Onderwijs, Odisee

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s