Mijn stuk voor De Morgen: Wat moet je vandaag nog studeren?

De Morgen vroeg me of ik een opinie wou schrijven over die 100000 studenten die een zinloze richting zouden studeren. Minister Crevits schreef trouwens hier ook een opinie over in De Standaard.

Studenten blijken hun keuze in het hoger onderwijs steeds later te maken. En dan helpt een bericht zoals gisteren niet echt: meer dan 100.000 studenten zouden momenteel hun tijd verdoen in een studierichting die in feite zinloos is, omdat binnen 20 jaar hun job toch door robots wordt vervangen. Los van de vraag wie dat werk de komende 20 jaar dan zal moeten doen, klinkt het behoorlijk alarmerend van het consultantiebedrijf dat hiermee de media haalde (DM 15/9). Gelijkaardig onderzoek door de OESO kwam veel lagere cijfers uit.

Jobs veranderen constant – we hebben nu bijvoorbeeld nog weinig klompenmakers nodig. In de vaak geciteerde Oxford-lijst scoren bijvoorbeeld nu barmannen en accountants hoog op het ‘te verdwijnen’-lijstje. Met de huidige afdankingen in de verzekeringssector lijkt dit laatste niet zo ver bezijden de waarheid. Maar het verhaal is complexer. Het oorspronkelijke rapport bekeek de vraag of technologie een job zou kunnen overnemen. Dan is het echter nog niet zeker of we dit wel zullen willen.

De koffiedame op kantoor is inderdaad vervangen door een apparaat, maar een café of restaurant zonder menselijke interactie, willen we dat wel?

Een heel andere vraag is of we de robots niet zullen nodig hebben om mogelijke tekorten op de arbeidsmarkt te lenigen. Het Westen vergrijst – of beter ontgroent – zienderogen. De economische motor die de stijging van het aantal 18-jarigen tot voor kort was, is al een paar jaar wellicht voorgoed stilgevallen.

Net daarom wordt de uitdaging van een juiste studiekeuze nog prangender. Zo is er – los van robots – ook een mismatch tussen wat jongeren kiezen in het onderwijs en wat de arbeidsmarkt nodig heeft. Agoria, federatie van technologiebedrijven, was vorige week blij dat steeds meer jongeren voor STEM-richtingen (science, technology, engeneering & mathematics) kiezen, maar nog lang niet genoeg. Jobs die niet ingevuld raken omdat men niemand kan vinden terwijl anderen geen werk vinden, is pijnlijk. Het geeft spanning aan tussen ‘volg je passie’ en ‘kies voor zekerheid’.

Wat zijn mogelijke oplossingen? Eerst en vooral het belang van goede oriëntatie, niet toevallig een centraal thema in het huidig onderwijsdebat. Correcte informatie en een brede blik kan een verzoening betekenen tussen passie en zekerheid. Onbekend is te vaak onbemind. Tegelijk is het belangrijk dat jongeren beseffen dat een diploma een startbewijs is, maar dat ze wellicht veroordeeld zullen zijn tot levenslang leren en dat hun loopbaan verschillende veranderingen zal kennen.

Net daarom is de nodige aandacht voor brede vorming én brede kennisbasis in opleidingen in zowel het secundaire onderwijs als in het hoger onderwijs naast beroepsinhouden cruciaal. Studenten zijn hier vaak geen vragende partij, de vraag ‘waarom hebben we dat nodig?’ duikt al snel op. De ironie is dat net die breedte hun redding kan betekenen als de job die ze ooit zullen doen, verdwijnt of ingrijpend verandert. Een dergelijke, degelijke brede vorming binnen een beroepsgerichte aanpak kan jongeren wapenen om met verandering om te gaan.

En o ja, nog dit voor de jongeren die nu dringend hun studiekeuze moeten maken. Als je naar de Oxford-lijst kijkt en daar toch belang wil aan hechten, dan zie je nog steeds zeer diverse beroepen als huisarts, leerkracht in het secundair onderwijs, psycholoog, architect, electricien staan. Keuze genoeg.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s