Persbericht NRO: Verbeeldingskracht helpt bij begrijpen van tekst

Een nieuw persbericht van het NRO over interessant onderzoek:

Basisschoolleerlingen die tijdens het lezen een zo levendig mogelijke innerlijke voorstelling maken van waar de tekst over gaat, gaan vooruit op begrijpend lezen en hebben meer plezier in lezen. Dit blijkt uit onderzoek van Lisanne Bos van de afdeling Onderwijsneurowetenschap van de Vrije Universiteit Amsterdam, die op 15 juni promoveert.

Aanleiding voor haar onderzoek waren alarmerende bevindingen – in de Periodieke Peilingen van het Onderwijsniveau door het CITO – dat kinderen in het basisonderwijs zwak presteren op begrijpend lezen en dat hun leesmotivatie afneemt.

“Er zijn drie manieren waarop je kunt lezen”, vertelt Lisanne Bos. “Je kunt je aandacht richten op de letterlijke woorden, op de betekenissen van woorden en hun onderlinge relaties, of je kunt een belichaamd situatiemodel van de tekst vormen. In het laatste geval verbinden leerlingen tekstinformatie aan hun voorkennis én aan hun eigen zintuiglijke, motorische en emotionele ervaringen. Daardoor maken zij in hun hoofd niet langer een talige voorstelling van wat er stáát, maar een niet-talige voorstelling van waar het verhaal over gaat. Ze maken als het ware een film in hun hoofd, waarbij zij de filmregisseur zijn. De lezer stijgt boven de tekst uit.”

Leesstrategieën

Bos onderzocht drie leesstrategieën die essentieel zijn voor de vorming van zo’n situatiemodel: mentaal simuleren, inferenties maken en begripsmonitoring. Ze ontwierp voor elk van de strategieën een training en onderzocht of deze effect had. Bij mentaal simuleren verbinden leerlingen de tekst aan hun eigen visuele en motorische ervaringen en herinneringen. Als leerlingen inferenties maken, zoeken ze naar aanwijzingen in de tekst om een conclusie te trekken over wat er niet staat. Zo kan uit de zin ‘De crimineel stak het slachtoffer met zijn wapen’ worden afgeleid dat er waarschijnlijk een mes in het spel was. Bij begripsmonitoring, tot slot, kijken leerlingen kritisch of ze de tekst nog steeds begrijpen en of het verhaal wel klopt.

Verhoogd leesbegrip

Bos deed onderzoek bij 300 leerlingen uit groep 5 en 6, die werden verdeeld over de drie experimentele trainingen en een controlegroep die de gewone leesmethode volgde. Na elk van de experimentele trainingen lieten de leerlingen meer vooruitgang zien op de Cito-toets begrijpend lezen dan de controlegroep. Tevens waren de leerlingen die de leesstrategietrainingen hadden gevolgd na de training gemotiveerder om te lezen dan de controlegroep.

Strategie toepassen

Behalve naar het effect op begrijpend lezen en op leesplezier, keek Bos ook naar de mate waarin de leerlingen gebruikmaakten van een leesstrategie. Ze deed daarvoor een voor- en nameting. De trainingen ‘inferenties maken’ en ‘begripsmonitoring’ leidden allebei tot meer en beter gebruik van de getrainde leesstrategie. Dit gold niet voor de training ‘mentaal simuleren’, wat volgens Bos te wijten was aan een plafond-effect: de kinderen scoorden al hoog op de voormeting. Leerlingen in de controlegroep lieten geen verbeterd strategiegebruik zien.

Het situatiemodel biedt effectieve handvatten om leesstrategietrainingen gericht op het verbeteren van begrijpend leesvaardigheden te ontwikkelen en, in het verlengde daarvan, een innovatieve methode voor begrijpend lezen. Binnenkort zullen dan ook  in samenwerking met een educatieve uitgeverij, mogelijkheden voor nadere uitwerking worden verkend.

Bos, L.T. (2016), Moving beyond words. Supporting Text Processing Using a Situation Model Approach. Vrije Universiteit Amsterdam.

Dit promotieonderzoek werd uitgevoerd binnen het onderzoeksproject Learning to read with mental imagery (projectnummer 411-11-807).

Meer informatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s