Over onderzoek…

“Ik heb een idee en jullie moeten dat bewijzen!” De zelfverklaarde onderwijs- en innovatiegoeroe roept het uit. Geduldig leg ik hem uit dat wetenschap zo niet werkt. Je kan wel iets onderzoeken, maar de kans bestaat dat men dan ontdekt dat wat hij beweert niet werkt of niet correct is. Hij repliceert met even luide stem dat we dan wellicht iets zullen fout gedaan hebben, omdat hij zeker is dat het werkt. Ik zucht.

De man is niet alleen. Ik heb zelfs wetenschappers zelf al dergelijke uitspraken horen maken. Alhoewel het misschien bij hen minder fout is dan je denkt. Als je iets niet kan bewijzen, toch volharden om een bewijs te vinden, het kan zelfs mooi zijn. Maar de wetenschapper weet ook dat als hij of zij wel positief resultaat vindt, dat andere wetenschappers dit grondig zullen controleren en mogelijk zelfs zullen weerleggen. Het is wat het verschil maakt tussen de kreten van een goeroe en het voortschrijdend inzicht van de wetenschapper.

Waarom begin ik hierover? Omdat wetenschap momenteel een publiek debat is geworden door een op zijn minst ongelukkige uitspraak van minister-president Geert Bourgeois. Het zou niet mogen: politiek die onderzoek uitschrijft, maar wanneer men niet blij is met resultaten de resultaten niet gepubliceerd wil zien. Maar net als Patrick Loobuyck ken ik ook dergelijke verhalen. Het wordt nog erger nog als er zelfcensuur bij wetenschappers ontstaat omdat je als onderzoeker vreest dat volgende onderzoeksprojecten niet meer jouw richting zullen uitkomen als je dit of dat resultaat de wereld instuurt. Dit kan verschillen van wetenschapstak tot wetenschapstak, maar kan potentieel bestaan bij alle vormen van projectfinanciering, en zeker niet enkel uit politieke hoek.

Onafhankelijkheid van onderzoek is dus cruciaal wil wetenschap optimaal werken en gelukkig is die drang bij wetenschappers vaak sterk aanwezig. Academici moeten namelijk wel lastige mensen zijn. Want hoe kan je anders omgaan met de vele tegenslagen die je tegenkomt? Van die vele analyses die niet uitkomen wat je hoopt, over de zoveelste paper die niet onmiddellijk of zelfs nooit gepubliceerd raakt tot de rest van de wereld die soms met een beetje inzicht aan de haal gaat op een manier die je zelf niet meer herkent.

Toch is er ook nog werk binnen wetenschap zelf. De wil en nood om meer te publiceren zorgt er ook voor dat wetenschappers vaak naar de meer spectaculaire resultaten op zoek gaan en dan krijg je bijvoorbeeld fenomenen als bijvoorbeeld p-hacking of data-dredging waarbij onderzoekers toch maar naar een resultaat vissen met een beetje significant effect. Topjournals willen vaak vooral opvallende nieuwe dingen, en je wil zo graag in een dergelijke journal gepubliceerd raken, waardoor een van de belangrijkste soorten onderzoek, replicatie, niet in aanmerking komt. Replicatie is simpel gezegd: onderzoek helemaal opnieuw doen om te kijken of je het zelfde resultaat krijgt. Is dat zo: fijn, extra evidentie voor het onderzochte fenomeen. Als dat niet het geval is, dan is dat misschien zelfs nog belangrijker. Dan komt de vraag hoe dit komt.

Gelukkig kent replicatie-onderzoek momenteel een heropleving (alhoewel er ook wel soms smalend over de replication police gesproken wordt) en is er een steeds luidere roep van wetenschappers om bijvoorbeeld p-hacking te voorkomen door onder andere data vrij te geven en intenties van een onderzoek al op voorhand bekend te maken.

Er is dus veel in beweging en dat is mooi. Nog over minister-president Bourgeois 1 ding. Enkele maanden geleden was ik zeer blij dat de Vlaamse regering de toegang tot onderzoek zo open mogelijk wil maken. Ondertussen besliste Europa dat het tegen 2020 zo moet zijn dat iedereen makkelijk toegang moet krijgen tot onderzoek. Ik vermoed/hoop dat de uitspraak van de minister-president een accident de parcours was in de weg naar deze openheid.

Een gedachte over “Over onderzoek…

  1. Pingback: Over onderzoek… | Leeswaardig | Scoop.it

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s