Persbericht NRO: Storend leerlinggedrag maakt leraren onzekerder

Een nieuw onderzoek en persbericht via het NRO:

Het geloof in eigen kunnen, of self-efficacy, van leraren verschilt in relatie tot individuele leerlingen. Leerkrachten blijken zich het minst doelmatig te voelen in de omgang met leerlingen die storend gedrag vertonen. Leraren hebben meer vertrouwen in eigen kunnen in relatie tot pro-sociale leerlingen. Dit blijkt uit onderzoek in het primair onderwijs van Marjolein Zee, die 24 mei promoveert aan de Universiteit van Amsterdam.

Met de invoering van passend onderwijs worden de verschillen in de klas groter. Er komen steeds meer kinderen met speciale onderwijsbehoeften en dat maakt het voor leraren lastiger om te differentiëren. Leraren kunnen zich daardoor minder zeker van zichzelf gaan voelen, wat weer invloed heeft op hun self-efficacy – of gevoel van doelmatigheid zoals Marjolein Zee het noemt.

Uit onderzoek naar leerkracht-self-efficacy op klasniveau blijkt dat deze samenhangt met het welbevinden van de leraar en met de kwaliteit van hun klassenmanagement. Leraren die meer overtuigd zijn van hun eigen kunnen in het algemeen, kunnen beter differentiëren. Bovendien zijn ze effectiever in het opstellen van gedragsregels in de klas en kunnen ze leerlingen beter motiveren. Of een goed doelmatigheidsgevoel van de leraar invloed heeft op leerprestaties, is niet onomstotelijk bewezen. Er is wel een duidelijker effect op de motivatie van leerlingen.

Storend gedrag

De promovenda keek naar het gevoel van doelmatigheid van leraren in relatie tot individuele leerlingen. “Leraren kunnen ten opzichte van bepaalde leerlingen een ander gevoel van doelmatigheid hebben, dan dat ze in het algemeen hebben. Zo voelen leraren zich het minst doelmatig in relatie tot leerlingen met externaliserend of storend gedrag. Het meest doelmatig voelen ze zich bij pro-sociale leerlingen.”

Bij leerlingen met internaliserend probleemgedrag is dat ambigu. “Op sommige aspecten heeft het wel invloed, op andere niet. Op het gebied van gedragsmanagement voelen leerkrachten zich iets doelmatiger in relatie tot deze leerlingen. Maar leraren voelen zich minder in staat deze leerlingen adequate instructie en emotionele ondersteuning te bieden. We vermoeden dat dat komt omdat leraren heel subtiele tekens van deze leerlingen niet altijd kunnen opmerken”, verklaart Zee. “Ze hebben eerder last van storend gedrag dan van deze stille tobbers.”

Emotionele support

Zee onderzocht self-efficacy op vier verschillende domeinen: instructiestrategieën, gedragsmanagement, leerlingmotivatie en emotionele support. Storend gedrag van leerlingen vermindert het gevoel van doelmatigheid op alle domeinen, maar vooral bij gedragsmanagement (dat wil zeggen management van de individuele leerling).

Leraren voelen zich het minst doelmatig op het gebied van gedragsmanagement en emotionele support. “Dat wordt ook weinig aangeleerd op de pabo’s”, zegt Zee. “Daar ligt de focus vooral op instructie.” Ze adviseert meer te investeren in deze domeinen: “Leerkrachten hebben het gevoel hierin tekort te schieten, vooral bij leerlingen die storend gedrag vertonen. Het is belangrijk om het gevoel van doelmatigheid te verbeteren zodat leraren zelfverzekerder zijn om met verschillende leerlingen te kunnen omgaan. Dat kan bijvoorbeeld door leerkrachten te laten reflecteren op concrete situaties met betrekking tot leerlingen met wie zij zijn vastgelopen in de relatie. Hierdoor leren leerkrachten inzien wat voor invloed hun gevoelens, handelingen en gedragingen hebben op deze leerlingen.”

Zee, M. (2016), From general to student-specific teacher self-efficacy.
Dit promotieonderzoek werd uitgevoerd binnen het onderzoeksproject ‘Dealing with diversity in the classroom: The role of teacher self-efficacy’ (411-12-036).

Meer informatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s