Sociale media zijn voor jongeren net als hun slaapkamer (Linda Duits)

Deze post verscheen eerst op dieponderzoek.nl.

De slaapkamer is een belangrijke plek voor jongeren. In het eerste meisjescultuuronderzoek in 1976 (zie mijn proefschrift) wordt bijvoorbeeld gesteld dat meisjes zo onzichtbaar zijn in onderzoek naar jeugdculturen omdat zij zich minder in de publieke ruimte begeven, maar samenkomen in hun slaapkamers. Onderzoekers als danah boyd hebben opgemerkt dat jongeren de laatste jaren steeds minder op straat mogen. Sociale media zijn dan de nieuwe hang-out. De cirkel is rond met de suggestie van sommige onderzoekers dat sociale media net als een slaapkamer zijn. In een recent artikel [abstract] verkent de Britse socioloog Paul Hodkinson deze metafoor.

Posters
Oude sociale netwerken als MySpace (en Hyves) leken inderdaad wel wat op een slaapkamer. Er was een muur waar je je identiteit kon tonen net zoals jongeren thuis hun muur met posters behangen. Bij Facebook en Twitter kan je je profiel echter veel minder op die manier personaliseren. Bovendien draait het daar om de nieuwsfeed en niet zozeer om individuele profielen. Deze netwerken zijn daardoor veel minder intiem en veel meer openbaar. Bovendien komen op Facebook meerdere publieken samen: zowel je familie als je oude schoolgenoten kunnen je vrienden zijn.

In de afgelopen jaren hebben we gezien dat jongeren steeds meer strategieën bedenken om controle uit te oefenen over hun online aanwezigheid. Zo beginnen ze Tumblrs onder ‘geheime’ namen en posten ze in ‘geheimtaal’, bijvoorbeeld door te linken naar een YouTube-video waarbij alleen insiders begrijpen wat ze daarmee willen zeggen. Ik zou daaraan toe willen voegen dat de populariteit van meer recente, gesloten sociale media als Whatsapp en Snapchat ook hierin past. Jongeren kiezen actief met wie ze wat willen delen.

Vertrouwd
Hodkinson beargumenteert dat sociale netwerken fungeren als “familiar, personalised home territories for young
people, amid complex, multi-spatial lives” (p. 11). Ze zijn vertrouwd, omdat jongeren op deze netwerken hoofdzakelijk communiceren met een kleine groep vrienden. Daarnaast laten jongeren in beide ruimtes een gecontroleerd beeld van zichzelf zien (identiteitsperformance). Daarbij is er ook sprake van een soort van archief: herinneringen worden er bewaard. Op sociale media voelen jongeren zich thuis:

“Numbers of fellow interactants may be high, intimate interactions may sometimes be viewable by others and personal control may be subject to challenges, but, through the ability to limit most communication to personalised networks through access controls, choice of usernames and a range of other connective and disconnective strategies, such personal control may be greater than in the various other spaces young people traverse. As a consequence, individuals may indeed often come to feel broadly ‘at home’ within their social network environments and with the regular fellow interactants therein” (p. 13).

Op sociale netwerken vindt misschien wel veel interactie plaats, maar de mogelijkheden die jongeren er hebben om delen af te schermen zijn groter dan op andere plekken waar ze komen – ik denk dan direct aan de school. Dit geeft een gevoel van thuis zijn. Net als de slaapkamer draaien deze online ruimtes om de persoon zelf. Er is naast de slaapkamer geen fysieke ruimte die op dezelfde manier werkt.

Ouderen
De slaapkamer is een sterke metafoor, vooral ook omdat ouders de privacy van jongeren daar vaak slecht respecteren. Die analogie is door te trekken naar online: je hoeft als ouder niet alles te weten wat je puber in zijn/haar slaapkamer doet, en je hoeft als ouder ook niet alles te weten wat je puber online doet.

Aan de andere kant roept de vergelijking vragen op over het gebruik van sociale media door volwassenen. In hoeverre verschillen hun online communicatiepatronen en identiteitsperformances van jongeren? Hoe thuis voelen zij zich op sociale netwerken? Hoe verhoudt zich dat tot de ruimtelijke metafoor van hun eigen – eventueel gedeeld – huis? Na talloze studies over jongeren en privacy, is het hoog tijd voor vergelijkend onderzoek naar ouderen.

CC beeld: Erica Kline

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s